Irvin Yalom - Το πρόβλημα Σπινόζα

Συγγραφέας: Irvin Yalom

Τίτλος: Το πρόβλημα Σπινόζα

Κατηγορία: Μυθιστόρημα

Σελίδες: 506

Εκδόσεις: Άγρα (2012)

 Το βιβλίο αυτό επικεντρώνεται στη ζωή και το έργο του μεγάλου αυτού Ολλανδού φιλοσόφου κατά το 17ο αιώνα, ο οποίος αφορίστηκε με χέρεμ από την εβραϊκή κοινότητα, σε ηλικία μόλις 23 ετών. 

 Ο αποσυνάγωγος Εβραίος ήταν ένθερμος υποστηρικτής του πανθεϊσμού κι αυτό είχε ως αποτέλεσμα να αναγκαστεί να φύγει ως αιρετικός από το Άμστερνταμ για το υπόλοιπο της ζωής του.

 Βασικές ιδέες του Σπινόζα ήταν ότι Θεός και Φύση είναι το ίδιο πράγμα, αρνιόταν τη μετά θάνατον ζωή, θεωρούσε ανόητους όσοι πίστευαν τα ιερά εβραϊκά βιβλία (πχ. Τορά) χωρίς να τα αναλύσουν, εφόσον γράφτηκαν από ανθρώπινο χέρι και ότι για κάθε γεγονός υπάρχει κάποια αιτία.

 Ο Ίρβιν Γιάλομ μας πάει κάπου παραπέρα. Μας δείχνει ότι ο ορθολογισμός του και τα έργα που άφησε πίσω (κυρίως η Ηθική και η Θεολογικοπολιτική πραγματεία) επηρέασαν το φυσικό διανοητή του Ναζισμού, ο οποίος ακούει στο όνομα Άλφρεντ Ρόζενμπεργκ.

 Ο Γερμανός καταθλιπτικός φιλόσοφος (ολοκληρωτικά εξαρτημένος από το Χίτλερ) κατατρύχεται από την πνευματική κληρονομιά του Γκαίτε, ο οποίος με τη σειρά του θαύμαζε το Σπινόζα. Ο Ρόζενμπεργκ ένιωθε θαυμασμό για τις πρωτοποριακές ιδέες του Μπαρούχ Σπινόζα, αλλά διακατεχόταν κι από ένα αίσθημα απώθησης, αφού ο τελευταίος ήταν Εβραίος.

 Μέσα από τους παράλληλους βίους του Σπινόζα και του Ρόζενμπεργκ, ο αναγνώστης μπορεί να διακρίνει και να συγκρίνει την ασκητική ζωή του ενός με τα εγκληματικά έργα του άλλου.

 Το λογοτεχνικό έργο του Γιάλομ περιλαμβάνει άλλα τρία μυθιστορήματα: Όταν έκλαψε ο Νίτσε (2001), Στο Ντιβάνι (2002) και Η θεραπεία του Σοπενχάουερ (2005).

του Θοδωρή Μπόνη